Μια μάχη για να μπω στο Άουσβιτς

1 auschwitz (1)

Το δωμάτιο στην Κρακοβία

Όταν έφτασα στην Κρακοβία, την Τρίτη, ξεκίνησα τις βόλτες μου και σιγά σιγά προσαρμόστηκα στο δωμάτιο που θα με φιλοξενούσε τις επόμενες ημέρες. Ήταν ένας πολύ πλήρης χώρος, σε ένα κτίριο με εταιρικές εγκαταστάσεις που διέθετε και δωμάτια προς ενοικίαση. Είχε δικό του μπάνιο, κουζίνα, μικρό γραφείο, ντουλάπα και ψυγειάκι: από τα καλύτερα δωμάτια που είχα συναντήσει σε ταξίδι. Υπήρχε, βέβαια, ένα μικρό πρόβλημα. Ήταν στο ισόγειο και το παράθυρό του έβλεπε στη μεγάλη αυλή, οπότε κάποιος μπορούσε θεωρητικά να μπει από εκεί, κάτι που με άγχωνε αρκετά. Τέλος πάντων, συνήθισα κι αυτό και το πρώτο βράδυ, επιστρέφοντας από τις βόλτες μου, αποφάσισα να οργανώσω τις δραστηριότητες των επόμενων ημερών.

Το Άουσβιτς δεν έχει εισιτήρια

Πρώτος στόχος ήταν το Άουσβιτς. Όσο έψαχνα, όμως, τόσο περισσότερο συνειδητοποιούσα ότι δεν υπήρχαν διαθέσιμα εισιτήρια. Με έπιασε άγχος, γιατί δεν γινόταν να έχω ταξιδέψει μέχρι την Κρακοβία και να μην επισκεφθώ το Άουσβιτς. Ήδη τρεις διαφορετικοί άνθρωποι με είχαν ρωτήσει πότε θα πήγαινα, κι εγώ, που είχα ταξιδέψει μέχρι εκεί, κινδύνευα να μην καταφέρω να μπω. Ένιωσα άσχημα με τον εαυτό μου που δεν είχα κλείσει εισιτήρια πριν από το ταξίδι. Από την άλλη, σε όλη την περιπλάνησή μου στην Πολωνία το πρόγραμμά μου παρέμενε ευμετάβλητο και οποιαδήποτε αναποδιά μπορούσε να μου αλλάξει τα σχέδια, όπως είχε συμβεί και με άλλα πράγματα που έχω ήδη περιγράψει. Γι’ αυτό δεν είχα κλείσει δραστηριότητες εκ των προτέρων, πιστεύοντας ότι θα έβρισκα εισιτήρια όταν θα έφτανε η ώρα.

Μόνο που αυτή τη φορά δεν έβρισκα τίποτα. Έψαχνα σε ιστοσελίδες κρατήσεων, σε διάφορα sites, στο Google, παντού. Οι διαθέσιμες θέσεις αφορούσαν τις επόμενες ημέρες, αλλά όχι τις ημερομηνίες που με εξυπηρετούσαν.

Η «εναλλακτική» εκδρομή

Τελικά εντόπισα στο GetYourGuide μια εκδρομή που υποσχόταν ξενάγηση στο Άουσβιτς και παραλαβή από τον χώρο διαμονής. Φαινόταν σχετικά αξιόπιστη, οπότε αποφάσισα να τη δοκιμάσω. Η εφαρμογή, όμως, κόλλησε και η κράτηση δεν προχωρούσε ομαλά. Επέμεινα και, εξαιτίας του προβλήματος, κατέληξα να την κλείσω δύο φορές, πληρώνοντας 80 ευρώ αντί για 40. Μόλις αποκαταστάθηκε η λειτουργία της εφαρμογής και της σύνδεσης, έστειλα μήνυμα ζητώντας να ακυρωθεί η μία κράτηση. Ευτυχώς το αίτημά μου διεκπεραιώθηκε αμέσως και τα χρήματα επέστρεψαν στη Revolut την επόμενη ημέρα. Τουλάχιστον είχα πλέον μια κράτηση. Ή έτσι νόμιζα.

Το επόμενο πρωί, μας έστειλαν μήνυμα στην ομαδική συνομιλία που είχαν δημιουργήσει στο WhatsApp, ενημερώνοντάς μας ότι επρόκειτο για μια εναλλακτική εκδρομή και ότι δεν είχαν εξασφαλισμένα εισιτήρια για την είσοδο στο μουσείο. Θα έβλεπαν τι μπορούσαν να κάνουν, αλλά τίποτα δεν ήταν βέβαιο. Απογοητεύτηκα, φυσικά, αλλά μέσα μου εξακολουθούσα να πιστεύω ότι κάτι θα έβρισκα. Θα πήγαινα εκεί, θα προσπαθούσα να αγοράσω εισιτήριο, θα παρακαλούσα, θα έψαχνα κάθε πιθανή λύση. Δεν γινόταν να μην μπω. Αυτή ήταν η σκέψη που επαναλάμβανα στον εαυτό μου, ακόμη κι όταν το βράδυ της Τετάρτης επέστρεψα στο δωμάτιο χωρίς καμία άλλη λύση.

Την Πέμπτη το πρωί πήγα στο σημείο συνάντησης στην Κρακοβία, όπου μας παρέλαβε ένα βανάκι. Στη διαδρομή, που κράτησε περίπου μιάμιση ώρα, ο οδηγός μάς εξήγησε ξανά ότι η εκδρομή ήταν εναλλακτική και ότι δεν υπήρχαν εισιτήρια για την είσοδο. Εγώ είχα ήδη αρχίσει να σκέφτομαι το σχέδιό μου. Απολάμβανα τη διαδρομή, αλλά είχα σχεδόν αποφασίσει ότι, μόλις φτάναμε, θα αποχωρούσα από το γκρουπ και θα προσπαθούσα να βρω μόνος μου λύση. Η εκδρομή περιλάμβανε μόνο εξωτερική περιήγηση στις εγκαταστάσεις και στα κτίρια, και δεν είχα ταξιδέψει μέχρι εκεί για να δω το Άουσβιτς απ’ έξω. Για καλή μου τύχη, περιλάμβανε και μια στάση στο Μονόβιτς (το Άουσβιτς 3, το τρίτο μέρος του συγκροτήματος Άουσβιτς-Μπιρκενάου-Μόνοβιτς), όπου βρίσκονταν τα εργοστάσια στα οποία εργάζονταν πολλοί κρατούμενοι. Ήταν ένα μέρος που πιθανότατα δεν θα είχα την ευκαιρία να επισκεφθώ μόνος μου.

Για καλή μου τύχη, η διαδρομή περνούσε και από το Μόνοβιτς (το Άουσβιτς 3, το τρίτο μέρος του συγκροτήματος Άουσβιτς-Μπιρκενάου-Μόνοβιτς), όπου βρίσκονταν τα εργοστάσια στα οποία εργάζονταν πολλοί κρατούμενοι. Περάσαμε μπροστά από το σημείο και είδα δύο-τρία κτίρια, τα κατεστραμμένα απομεινάρια των εργοστασίων, που λειτούργησαν σαν μια πρώτη γεύση από αυτό που θα ακολουθούσε. Αν δεν είχα πάει με αυτή την εκδρομή, δεν θα το είχα δει ποτέ, αφού πιθανότατα δεν θα έφτανα εκεί μόνος μου.

Front view of a damaged building in Monowitch, Poland, showing its partially destroyed facade

Μπροστά στις πύλες

Όταν φτάσαμε στο Άουσβιτς, ενημέρωσα τον οδηγό ότι θα αποχωρούσα για να προσπαθήσω να μπω στο μουσείο. Μου ευχήθηκαν καλή τύχη και μου εξήγησαν ότι θα βρίσκονταν στο Μπιρκενάου για περίπου τρεισήμισι ώρες, προτού αναχωρήσουν για την επιστροφή. Τους είπα ότι θα προσπαθούσα να είμαι εκεί εγκαίρως, πιστεύοντας ακόμη ότι με λίγη επιμονή κάπως θα τα κατάφερνα.

Entrance to the Auschwitz-Birkenau Memorial and Museum in Poland, a site commemorating the victims of the Holocaust.

Η πραγματικότητα αποδείχθηκε πολύ πιο δύσκολη. Στο πρώτο σημείο ελέγχου ένας Πολωνός υπάλληλος μού ξεκαθάρισε ότι δεν μπορούσα να μπω χωρίς εισιτήριο. Του εξήγησα την κατάστασή μου και του είπα ότι έφευγα από τη χώρα σε δύο ημέρες, αλλά εκείνος ήταν ανένδοτος και μου απάντησε να επιστρέψω σε μία εβδομάδα, όταν θα υπήρχαν ξανά διαθέσιμα εισιτήρια. Όσο κι αν προσπαθούσα, δεν άλλαζε στάση. Ήταν αυστηρός, σχεδόν αδιάφορος, σαν να μου έλεγε ότι το πρόβλημά μου δεν τον αφορούσε. Έφυγα απογοητευμένος, αλλά όχι διατεθειμένος να εγκαταλείψω.

Η είσοδος του μουσείου ήταν οριοθετημένη με σκοινιά και πασαλάκια που κρατούσαν τους επισκέπτες σε συγκεκριμένη διαδρομή. Βρήκα ένα σημείο όπου δεν με πρόσεχαν, μετακίνησα διακριτικά ένα πασαλάκι και πέρασα στον χώρο της εισόδου, φτάνοντας μέχρι το δεύτερο σημείο ελέγχου, εκεί όπου γινόταν ο έλεγχος των αποσκευών. Εκεί τα πράγματα έγιναν ακόμη πιο δύσκολα. Προσπαθούσα να βρω τρόπο να εξασφαλίσω την είσοδό μου, ακόμη και να φωτογραφίσω ένα εισιτήριο, αλλά τίποτα δεν λειτουργούσε. Όταν μια υπάλληλος με ρώτησε τι περίμενα, της απάντησα ότι περίμενα την παρέα μου. Στην πραγματικότητα προσπαθούσα απεγνωσμένα να σκεφτώ την επόμενη κίνησή μου.

Η ιδέα της τελευταίας στιγμής

Και τότε μου ήρθε μια ιδέα: γιατί να μην αγοράσω εισιτήριο για κάποια μελλοντική ημερομηνία, ώστε να το δείξω στους υπαλλήλους και να τους παρακαλέσω να με αφήσουν να μπω; Τουλάχιστον θα είχα μια επιβεβαιωμένη κράτηση και ίσως τους έπειθα. Άνοιξα την ιστοσελίδα για εισιτήρια με αγγλόφωνη ξενάγηση, αλλά δεν υπήρχε τίποτα διαθέσιμο ούτε για τις επόμενες ημέρες. Οι μόνες θέσεις αφορούσαν ξεναγήσεις στα πολωνικά, ακόμη και για ημερομηνίες δύο εβδομάδες αργότερα. Σκέφτηκα ότι, αν έπρεπε να αγοράσω εισιτήριο στα πολωνικά, θα έπρεπε τουλάχιστον να βρω την κοντινότερη ημερομηνία, και άρχισα να ψάχνω αντίστροφα, από τις πιο μακρινές ημερομηνίες προς τις κοντινότερες. Και τότε συνέβη κάτι που δεν περίμενα. Ξαφνικά, σαν να άνοιξαν τα σύννεφα και να πέρασε μια αχτίδα φωτός, εμφανίστηκαν διαθέσιμα εισιτήρια για την ίδια ημέρα!

Δεν μπορούσα να το πιστέψω. Με αργή σύνδεση στο διαδίκτυο και την αγωνία να χτυπάει κόκκινο, άρχισα αμέσως την κράτηση. Κάθε φορά που πατούσα ένα κουμπί, η επόμενη σελίδα αργούσε να φορτώσει, αλλά συνέχισα βήμα βήμα μέχρι την πληρωμή. Έβγαλα την κάρτα μου, ολοκλήρωσα τη συναλλαγή και κοιτούσα την οθόνη που μου έλεγε να περιμένω, χωρίς να ξέρω αν θα πετύχαινε. Ύστερα από λίγη αναμονή η πληρωμή ολοκληρώθηκε και περίπου δύο λεπτά αργότερα το εισιτήριο έφτασε στο email μου.

Πήγα αμέσως στην υπάλληλο και της το έδειξα. Μου επιβεβαίωσε ότι ήταν σωστό, αλλά έπρεπε να περιμένω ακόμη είκοσι λεπτά, επειδή δεν είχε φτάσει η ώρα της εισόδου μου. Τη ρώτησα ξανά αν ήταν απολύτως σίγουρη ότι το εισιτήριο ήταν έγκυρο, γιατί φοβόμουν μήπως κάτι πήγαινε στραβά την τελευταία στιγμή. Μου απάντησε καταφατικά. Βγήκα έξω γεμάτος ανακούφιση, προσπαθώντας να συνειδητοποιήσω τι είχε συμβεί. Λίγο νωρίτερα όλα έμοιαζαν αδύνατα: δεν είχα εισιτήριο, δεν υπήρχαν θέσεις και οι υπάλληλοι δεν μπορούσαν ή δεν ήθελαν να με βοηθήσουν. Κι όμως, μέσα σε λίγα λεπτά είχα εξασφαλίσει την είσοδό μου. Ήταν σαν να είχε ανοίξει η θάλασσα στα δύο για να περάσω. Ίσως ακούγεται υπερβολικό, αλλά εκείνη τη στιγμή έτσι ακριβώς το ένιωθα. Επειδή είχα αποφασίσει ότι δεν θα εγκατέλειπα, συνέχισα να ψάχνω λύσεις μέχρι που βρήκα μία. Δεν ήξερα αν θα τα κατάφερνα, αλλά δεν σταμάτησα να προσπαθώ.

Μέσα στο Άουσβιτς

Όταν πέρασαν τα είκοσι λεπτά, έδειξα το εισιτήριό μου και μπήκα κανονικά, έχοντας μαζί μου και την τσάντα μου. Είχα, βέβαια, ένα τελευταίο πρόβλημα: το εισιτήριο ήταν για ξενάγηση στα πολωνικά, ενώ εγώ δεν γνώριζα τη γλώσσα. Πήγα στο ταμείο και ζήτησα να την αλλάξω σε αγγλόφωνη, αλλά η απάντηση ήταν αρνητική. Μου είπαν ότι είχα αγοράσει πολωνική ξενάγηση και δεν μπορούσαν να κάνουν κάτι, και όταν εξήγησα ότι δεν καταλάβαινα πολωνικά, αντιμετώπισα μια μάλλον ειρωνική αντίδραση. Έλεγξαν το εισιτήριο, διαπίστωσαν ότι πράγματι αφορούσε πολωνική ξενάγηση και μου έδωσαν το σχετικό αυτοκόλλητο, με ώρα έναρξης τη 1:15 μ.μ.

Δεν υπήρχε περίπτωση να φτάσω μέχρι εκεί και να αρκεστώ σε μια ξενάγηση που δεν θα καταλάβαινα. Είχα δει ότι υπήρχε και αγγλόφωνο γκρουπ με έναρξη στη 1:00 μ.μ. και αποφάσισα να δοκιμάσω ξανά την τύχη μου. Πήγα στο σημείο συγκέντρωσης και κατέβηκα στον χώρο με τα ακουστικά, όπου μοίραζαν τον εξοπλισμό. Πήρα κι εγώ ένα σετ, με την αγωνία μήπως ήταν μετρημένα και καταλάβαινε κάποιος ότι δεν ανήκα στο γκρουπ, και απομακρύνθηκα λίγο για να μη δώσω στόχο. Κάποια στιγμή άκουσα από τα ακουστικά τον ξεναγό να ζητά από όλους να περιμένουν για να πει μερικά λόγια. Φοβήθηκα μήπως είχε αντιληφθεί την παρουσία μου και σκέφτηκα να απομακρυνθώ, αλλά μετά αποφάσισα ότι δεν είχε νόημα να κρύβομαι. Αν με ρωτούσαν, θα έλεγα την αλήθεια. Είχα φτάσει μέχρι εκεί και ήθελα να παρακολουθήσω την ξενάγηση στα αγγλικά. Τελικά ο ξεναγός έκανε απλώς γενικές επισημάνσεις για να μην απομακρυνθεί κανείς από το γκρουπ και μας ζήτησε να τον ακολουθήσουμε. Κανείς δεν μου είπε τίποτα. Είχα καταφέρει να μπω, να βρω εισιτήριο την τελευταία στιγμή και να παρακολουθήσω την ξενάγηση στη γλώσσα που καταλάβαινα. Και δεν ήταν καθόλου αυτονόητο.

Η ξενάγηση διήρκεσε περίπου δύο ώρες. Οι εικόνες και οι ιστορίες που συναντούσες εκεί ήταν συγκλονιστικές, με μια συναισθηματική βαρύτητα που δύσκολα περιγράφεται. Αν δεν είχα επικεντρωθεί στη βιντεοσκόπηση και στις φωτογραφίες, πιθανότατα θα με είχε καταβάλει ακόμη περισσότερο. Ήταν ένα μέρος που σε ανάγκαζε να σταθείς απέναντι σε μία από τις πιο σκοτεινές σελίδες της ανθρώπινης ιστορίας. Μια πραγματικά δυνατή εμπειρία, που δεν θα ξεχάσω.

Final view of Auschwitz-Birkenau, with the camp’s barbed-wire fences and wooden barracks serving as a haunting reminder of the Holocaust and the lives lost there

Μπιρκενάου

Όταν έφτασα στο Μπιρκενάου ήταν περίπου τρεις το μεσημέρι και, μέχρι να βγάλω μερικές φωτογραφίες και να κινηθώ στον εξωτερικό χώρο, είχε φτάσει τρεισήμισι. Εκεί συνάντησα τον οδηγό της εναλλακτικής εκδρομής και με ρώτησε αν ήμουν έτοιμος να φύγουμε. «Τι εννοείς να φύγουμε; Εγώ δεν έχω μπει καν μέσα!» του απάντησα. Μου εξήγησε ότι δεν μπορούσαν να με περιμένουν άλλο. Του είπα ότι θα επέστρεφα με τρένο και του ζήτησα να μου βγάλει δύο φωτογραφίες πριν φύγει. Με εξυπηρέτησε και αποχώρησε με το γκρουπ.

Railway tracks leading to the main entrance gate of Auschwitz II-Birkenau, the former Nazi concentration and extermination camp in Poland

Έμεινα μόνος. Είχα χάσει την επαφή με την παρέα της εκδρομής, αλλά δεν με πείραζε. Είχα επισκεφθεί το Άουσβιτς και είχα μπροστά μου το Μπιρκενάου, έναν τεράστιο και σχεδόν χαοτικό χώρο που απαιτούσε χρόνο για να τον περπατήσεις και να τον επεξεργαστείς. Πέρασα περίπου τρεισήμισι ώρες εκεί, περιηγούμενος στις εγκαταστάσεις και παρατηρώντας όσα υπήρχαν γύρω μου. Η εμπειρία με γέμισε με εικόνες, σκέψεις και συναισθήματα. Πέρα από την ιστορική και συναισθηματική της διάσταση, όμως, υπήρχε και κάτι άλλο που έκανε εκείνη την ημέρα ξεχωριστή: είχα καταφέρει κάτι που λίγες ώρες νωρίτερα έμοιαζε αδύνατο.

Η βραδιά, όμως, είχε ακόμη μία μικρή περιπέτεια. Έπρεπε να περπατήσω 1,5 χιλιόμετρο μέχρι τον σιδηροδρομικό σταθμό, μέσα στη νύχτα και στην ψιλή βροχή, βαριά συναισθηματικά φορτισμένος από όσα είχα δει. Ούτε για μια στιγμή δεν μου πέρασε από το μυαλό να γκρινιάξω, γιατί μπροστά σε όσα είχα ζήσει εκείνη τη μέρα, αυτό ήταν το ελάχιστο. Στον σταθμό λειτουργούσε μόνο ένα αυτόματο μηχάνημα έκδοσης εισιτηρίων και υπήρχε ουρά, ενώ εγώ έβλεπα το τρένο να πλησιάζει σιγά σιγά και είχα αρχίσει να αγχώνομαι. Τελικά κατάφερα να βγάλω γρήγορα εισιτήριο, μπήκα στο τρένο και γύρισα στο δωμάτιό μου.

Αυτό που κράτησα

Την επόμενη ημέρα είχα αρχικά σκοπό να επισκεφθώ τα αλατωρυχεία της Βιελίτσκα, ένα ακόμη από τα γνωστά αξιοθέατα της περιοχής. Τελικά αποφάσισα να μην πάω. Ένιωθα ήδη τόσο γεμάτος από όσα είχα ζήσει και καταφέρει, που δεν ήθελα να προσθέσω άλλη μία δραστηριότητα. Προτίμησα να απολαύσω χαλαρά την τελευταία ελεύθερη ημέρα μου στην Κρακοβία.

Αυτό που μου έμεινε περισσότερο, όμως, δεν ήταν μόνο η επίσκεψη στο Άουσβιτς. Ήταν η αυτοπεποίθηση που απέκτησα μέσα από όλη αυτή την προσπάθεια. Βρέθηκα αντιμέτωπος με το ένα εμπόδιο μετά το άλλο, χωρίς να ξέρω αν θα πετύχαινα τον στόχο μου, και κάθε φορά, αντί να εγκαταλείψω, αναζητούσα διαφορετική λύση. Και τελικά τη βρήκα. Εκείνη η ημέρα μού έδωσε τεράστιο κουράγιο και ψυχική δύναμη και μου υπενθύμισε ότι πολλές φορές δεν χρειάζεται να γνωρίζεις εξαρχής πώς θα ξεπεράσεις ένα εμπόδιο. Αρκεί να μη θεωρήσεις από την πρώτη στιγμή ότι είναι ανυπέρβλητο και να συνεχίσεις να ψάχνεις τις δυνατότητες που έχεις μπροστά σου. «Θα τα καταφέρω. Θα βρω έναν τρόπο.» Αυτή ήταν η σκέψη που με συνόδευε σε όλη την προσπάθεια.

Ίσως αυτό να ήταν το σημαντικότερο που πήρα μαζί μου από εκείνη την ημέρα στην Πολωνία: όχι μόνο τις εικόνες και τις αναμνήσεις από ένα ιστορικό μέρος, αλλά και την επιβεβαίωση ότι, ακόμη κι όταν όλα μοιάζουν να έχουν κλείσει τον δρόμο μπροστά σου, αξίζει να συνεχίσεις να προσπαθείς. Γιατί μερικές φορές αυτό που χρειάζεσαι περισσότερο δεν είναι μια έτοιμη λύση, αλλά η πίστη ότι μπορείς να τη βρεις.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Scroll to Top