Όταν βλέπουμε ένα βίντεο, συνήθως προσέχουμε πρώτα την εικόνα.
Τα πλάνα, τα χρώματα, το μοντάζ, τα εφέ, τα transitions.
Υπάρχει όμως ένα στοιχείο που μπορεί να καθορίσει την ποιότητα ενός βίντεο χωρίς καν να το αντιληφθούμε συνειδητά:
ο ήχος.
Μπορεί ένα βίντεο να έχει εντυπωσιακές εικόνες, αλλά αν η φωνή ακούγεται άσχημα, η μουσική καλύπτει την αφήγηση ή τα επίπεδα της έντασης αλλάζουν συνεχώς, ο θεατής θα το καταλάβει αμέσως.
Γι’ αυτό ο ήχος δεν είναι μια λεπτομέρεια που προσθέτουμε στο τέλος.
Είναι μέρος του μοντάζ από την αρχή.
1. Η καθαρή φωνή είναι προτεραιότητα
Σε ένα βίντεο με αφήγηση, συνέντευξη ή διάλογο, η φωνή είναι συνήθως το σημαντικότερο στοιχείο του ήχου.
Ο θεατής μπορεί να ανεχτεί μια εικόνα που δεν είναι τέλεια.
Είναι πολύ πιο δύσκολο να ανεχτεί μια φωνή που δεν ακούγεται καθαρά.
Θόρυβος, αντήχηση, υπερβολικά χαμηλή ένταση ή παραμόρφωση μπορούν να κάνουν ένα βίντεο κουραστικό, ακόμα και όταν η εικόνα είναι εξαιρετική.
Γι’ αυτό, πριν ασχοληθούμε με τη μουσική και τα εφέ, πρέπει να εξασφαλίσουμε ότι η βασική φωνή ακούγεται καθαρά και σταθερά.
2. Η μουσική δεν πρέπει να ανταγωνίζεται τη φωνή
Ένα από τα πιο συνηθισμένα λάθη είναι η μουσική να είναι απλώς πολύ δυνατή.
Όταν υπάρχει αφήγηση, η μουσική πρέπει να λειτουργεί υποστηρικτικά.
Ο θεατής δεν πρέπει να προσπαθεί να επιλέξει αν θα ακούσει τη μουσική ή τα λόγια.
Πρέπει να ακούει τη φωνή άνετα και η μουσική να δημιουργεί το κατάλληλο συναίσθημα από πίσω.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η μουσική πρέπει πάντα να είναι σχεδόν ακούραστη.
Σε μια σκηνή χωρίς αφήγηση μπορεί να γίνει πρωταγωνιστής. Σε μια άλλη μπορεί να χρειάζεται να ανέβει και να δημιουργήσει ένταση.
Το σημαντικό είναι να υπηρετεί τη σκηνή.
3. Μην φοβάσαι τη σιωπή
Η σιωπή είναι επίσης ήχος.
Ή, πιο σωστά, είναι η συνειδητή απουσία μουσικής και άλλων στοιχείων.
Ένα βίντεο γεμάτο μουσική από την αρχή μέχρι το τέλος μπορεί να γίνει μονότονο.
Μερικές φορές το καλύτερο που μπορείς να κάνεις είναι να αφήσεις τη φυσική ατμόσφαιρα μιας σκηνής να ακουστεί.
Τα βήματα σε έναν δρόμο.
Ο αέρας.
Τα κύματα.
Οι φωνές μιας αγοράς.
Ένα πουλί.
Ο ήχος ενός αυτοκινήτου που περνάει.
Αυτοί οι ήχοι μπορούν να κάνουν μια εικόνα να αισθανθεί πολύ πιο πραγματική.
4. Ο φυσικός ήχος κάνει τον θεατή να «βρίσκεται εκεί»
Στα ταξιδιωτικά βίντεο αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό.
Μπορεί να βλέπουμε μια πολυσύχναστη αγορά, αλλά αν ακούμε μόνο μουσική, η σκηνή παραμένει κάπως «μακρινή».
Αντίθετα, όταν ακούμε τους ανθρώπους, τα αυτοκίνητα, τις μηχανές, τις φωνές και τον χώρο γύρω μας, δημιουργείται η αίσθηση της παρουσίας.
Ο φυσικός ήχος δεν χρειάζεται να είναι πάντα δυνατός.
Ακόμα και χαμηλά στο background μπορεί να προσθέσει βάθος.
Η εικόνα δείχνει στον θεατή πού βρίσκεται.
Ο ήχος μπορεί να τον κάνει να αισθανθεί ότι βρίσκεται πραγματικά εκεί.
5. Οι αλλαγές στην ένταση πρέπει να είναι ομαλές
Ένα από τα πράγματα που προδίδουν γρήγορα ένα ερασιτεχνικό μοντάζ είναι οι απότομες αλλαγές στην ένταση.
Μια φωνή ακούγεται χαμηλά, μετά ξαφνικά δυνατά.
Η μουσική ξεκινάει απότομα.
Ένα πλάνο έχει πολύ δυνατό φυσικό ήχο και το επόμενο σχεδόν καθόλου.
Ο θεατής μπορεί να μην ξέρει τι ακριβώς τον ενόχλησε, αλλά το αποτέλεσμα ακούγεται «σπασμένο».
Τα fades και οι σωστές μεταβάσεις στην ένταση είναι απλά εργαλεία, αλλά κάνουν μεγάλη διαφορά.
Ο στόχος είναι ο ήχος να ακολουθεί τη ροή της εικόνας χωρίς να τραβάει την προσοχή για λάθος λόγο.
6. Μην βάζεις ήχους μόνο και μόνο επειδή μπορείς
Στο video editing υπάρχουν αμέτρητα sound effects.
Whooshes, impacts, risers, clicks και κάθε είδους ηχητικά εφέ.
Μπορούν να είναι πολύ χρήσιμα.
Μπορούν όμως εξίσου εύκολα να κάνουν ένα βίντεο να φαίνεται υπερβολικό.
Αν κάθε εμφάνιση ενός τίτλου συνοδεύεται από έναν ήχο, κάθε κίνηση από ένα whoosh και κάθε cut από ένα impact, σύντομα ο θεατής σταματά να ακούει την ιστορία και αρχίζει να ακούει τον editor.
Ένα καλό sound effect πρέπει να έχει λόγο ύπαρξης.
7. Άκου το βίντεο χωρίς να κοιτάς την οθόνη
Αυτό είναι ένα πολύ απλό τεστ.
Κλείσε τα μάτια ή απομακρύνσου από την οθόνη και άκου το βίντεό σου.
Ακούγεται καθαρά η αφήγηση;
Είναι η μουσική υπερβολικά δυνατή;
Υπάρχουν απότομες αλλαγές;
Υπάρχουν σημεία που ακούγονται άδεια;
Υπάρχουν ήχοι που τραβούν την προσοχή χωρίς λόγο;
Αν το βίντεο λειτουργεί και μόνο μέσα από τον ήχο, τότε πιθανότατα έχεις κάνει καλή δουλειά.
Ο ήχος δεν χρειάζεται να γίνεται αντιληπτός
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο.
Ένας καλός ήχος στο μοντάζ δεν είναι απαραίτητα αυτός που προσέχει ο θεατής.
Συχνά είναι ακριβώς το αντίθετο.
Ο θεατής ακούει καθαρά την αφήγηση, αισθάνεται τη μουσική, αντιλαμβάνεται τον χώρο και συνεχίζει να παρακολουθεί χωρίς να σκέφτεται τίποτα από αυτά.
Και αυτό είναι επιτυχία.
Γιατί ο στόχος του ήχου δεν είναι να πει:
«Κοίτα τι ωραίο sound design έκανα.»
Ο στόχος είναι να κάνει την εικόνα και την ιστορία να λειτουργούν καλύτερα.
Τελικά, το video editing δεν είναι μόνο αυτό που βλέπουμε.
Είναι και αυτό που ακούμε.
Και πολλές φορές, ο καλός ήχος είναι αυτός που δεν προσέξαμε ποτέ — επειδή απλώς έκανε το βίντεο να αισθάνεται σωστό.