Το μοντάζ βίντεο μπορεί στην αρχή να μοιάζει με έναν τεράστιο λαβύρινθο από timelines, cuts, transitions, μουσικές, εφέ και δεκάδες ρυθμίσεις.
Στην πραγματικότητα, όμως, τα σημαντικότερα πράγματα είναι πολύ πιο απλά.
Ένα καλό βίντεο δεν χρειάζεται να έχει πολλά εφέ. Χρειάζεται να έχει καλή ιστορία, σωστό ρυθμό και καθαρή σκέψη.
Μετά από αρκετό χρόνο πίσω από ένα timeline, αυτά είναι μερικά από τα βασικά πράγματα που θεωρώ ότι αξίζει να έχει κάποιος στο μυαλό του από την αρχή.
1. Μην ξεκινάς με τα εφέ
Ένα από τα πιο συνηθισμένα λάθη όταν κάποιος ξεκινάει το video editing είναι να ασχολείται αμέσως με transitions, animations, zooms και εντυπωσιακά εφέ.
Όμως το εφέ δεν διορθώνει ένα κακό μοντάζ.
Πριν προσθέσεις οτιδήποτε, πρέπει να λειτουργεί η ίδια η ιστορία.
Αν αφαιρέσεις όλα τα transitions, τα effects και τη μουσική και το βίντεο εξακολουθεί να έχει ενδιαφέρον, τότε βρίσκεσαι σε καλό δρόμο.
Πρώτα η ιστορία. Μετά η αισθητική.
2. Κόψε ό,τι δεν χρειάζεται
Το πιο σημαντικό εργαλείο ενός editor δεν είναι το transition.
Είναι το Cut.
Όταν ξεκινάς το μοντάζ, είναι πολύ εύκολο να δεθείς με τα πλάνα που έχεις τραβήξει. Άλλωστε, τα έζησες, τα τράβηξες και πιθανότατα θυμάσαι ακριβώς τη στιγμή.
Ο θεατής, όμως, δεν έχει αυτή τη σχέση με το υλικό.
Αν ένα πλάνο δεν προσθέτει κάτι στην ιστορία, στην πληροφορία, στο συναίσθημα ή στην ατμόσφαιρα, πιθανότατα δεν χρειάζεται να βρίσκεται στο τελικό βίντεο.
Το δύσκολο στο μοντάζ δεν είναι να προσθέσεις.
Είναι να αφαιρέσεις.
3. Ο ρυθμός δεν σημαίνει «γρήγορο μοντάζ»
Ένα βίντεο δεν χρειάζεται συνεχώς γρήγορα cuts για να κρατήσει το ενδιαφέρον.
Ο ρυθμός δημιουργείται από την εναλλαγή.
Ένα γρήγορο κομμάτι μπορεί να ακολουθηθεί από ένα πιο αργό. Ένα έντονο πλάνο μπορεί να χρειάζεται μετά μια στιγμή ηρεμίας. Μια αφήγηση μπορεί να χρειάζεται χώρο για να ακουστεί.
Ειδικά στα ταξιδιωτικά βίντεο, η προσπάθεια να είναι όλα γρήγορα μπορεί τελικά να κάνει το βίντεο κουραστικό.
Ο σωστός ρυθμός δεν είναι ο πιο γρήγορος ρυθμός. Είναι αυτός που ταιριάζει στη στιγμή.
4. Η μουσική είναι μέρος της αφήγησης
Η μουσική δεν πρέπει απλώς να «γεμίζει» τη σιωπή.
Μπορεί να αλλάξει εντελώς τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε μια σκηνή.
Μια εικόνα ενός δρόμου μπορεί να φαίνεται διαφορετική με μια ήρεμη μουσική και εντελώς διαφορετική με μια έντονη. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι πρέπει να βάζουμε μουσική παντού.
Μερικές φορές η απουσία μουσικής είναι πιο δυνατή.
Ο ήχος ενός δρόμου, των ανθρώπων, του αέρα, της θάλασσας ή μιας πόλης μπορεί να κάνει τον θεατή να αισθανθεί ότι βρίσκεται πραγματικά εκεί.
Γι’ αυτό ο καλός editor δεν σκέφτεται μόνο τι θα δει ο θεατής.
Σκέφτεται και τι θα ακούσει.
5. Μάθε να χρησιμοποιείς το B-roll
Το B-roll είναι ένα από τα πιο χρήσιμα εργαλεία στο μοντάζ.
Είναι τα συμπληρωματικά πλάνα που χρησιμοποιούμε για να υποστηρίξουμε την κύρια εικόνα ή την αφήγηση: ένας δρόμος, ένα κτίριο, άνθρωποι που περπατούν, μια πινακίδα, ένα τοπίο, μια λεπτομέρεια.
Για παράδειγμα, αν η αφήγηση μιλάει για μια πόλη, δεν είναι απαραίτητο να βλέπουμε συνεχώς το πρόσωπο του αφηγητή.
Μπορούμε να ακούμε τη φωνή του και να βλέπουμε την πόλη.
Έτσι η εικόνα δεν επαναλαμβάνει απλώς τα λόγια.
Τα συμπληρώνει.
6. Μην φοβάσαι τις απλές λύσεις
Δεν χρειάζεται κάθε αλλαγή πλάνου να έχει transition.
Δεν χρειάζεται κάθε σημαντική λέξη να εμφανίζεται στην οθόνη.
Δεν χρειάζεται κάθε σκηνή να έχει εφέ.
Και σίγουρα δεν χρειάζεται κάθε βίντεο να μοιάζει με trailer κινηματογραφικής παραγωγής.
Πολλές φορές ένα απλό cut από το ένα πλάνο στο άλλο είναι ακριβώς αυτό που χρειάζεται.
Η τεχνική πρέπει να υπηρετεί το περιεχόμενο και όχι το αντίστροφο.
7. Μην προσπαθείς να κάνεις το τέλειο βίντεο
Αυτό είναι ίσως το δυσκολότερο μάθημα.
Όσο περισσότερο ασχολείσαι με το μοντάζ, τόσο περισσότερα πράγματα αρχίζεις να παρατηρείς.
Ένα cut που θα περνούσε απαρατήρητο στην αρχή, ξαφνικά σου φαίνεται λάθος. Μετά αλλάζεις τη μουσική. Μετά ξανακόβεις τη σκηνή. Μετά αλλάζεις την ένταση. Και κάποια στιγμή μπορεί να έχεις περάσει ώρες δουλεύοντας πάνω σε λίγα δευτερόλεπτα.
Η βελτίωση είναι απαραίτητη.
Η ατελείωτη διόρθωση, όμως, δεν είναι πάντα βελτίωση.
Κάποια στιγμή πρέπει να αποφασίσεις ότι το βίντεο είναι αρκετά καλό για να ολοκληρωθεί.
Γιατί ένα ολοκληρωμένο βίντεο μπορεί να το δει κάποιος.
Ένα τέλειο βίντεο που δεν τελειώνει ποτέ, όχι.
Το σημαντικότερο
Το video editing είναι τεχνική, αλλά δεν είναι μόνο τεχνική.
Μπορείς να μάθεις ένα πρόγραμμα, να μάθεις shortcuts, color correction, sound design, transitions και εκατοντάδες διαφορετικά εργαλεία.
Αυτό που χρειάζεται περισσότερο χρόνο είναι να μάθεις να βλέπεις.
Να καταλαβαίνεις πότε ένα πλάνο πρέπει να κοπεί.
Πότε πρέπει να μείνει λίγο περισσότερο.
Πότε χρειάζεται μουσική.
Πότε χρειάζεται σιωπή.
Και κυρίως, τι αξίζει πραγματικά να δείξεις στον θεατή.
Αυτό, τελικά, είναι το μοντάζ:
να αποφασίζεις τι θα μείνει και τι θα φύγει, ώστε η ιστορία να μπορεί να ειπωθεί όσο καλύτερα γίνεται.